ΑρχικήHome · Η ΠλάκαThe Schist
Προπαντιώτικη πλάκαPropan plate
Η ονομαστή προπαντιώτικη σχιστόπλακα — η πέτρα που σκέπασε τα αρχοντικά, τις εκκλησίες και τα μοναστήρια του Πηλίου και της Ζαγοράς.The renowned Propan schist plate — the stone that roofed the mansions, churches and monasteries of Pelion and Zagora.
Η ποιότηταThe quality
Με την προπαντιώτικη πλάκα σκεπάζονταν συνήθως τα μεγάλα σπίτια, οι κεντρικές εκκλησίες και τα μοναστήρια. Στα μικρότερα οικήματα και τα ξωκλήσια χρησιμοποιούσαν σχιστόπλακες από ντόπια νταμάρια, που όμως δεν έφταναν στην ποιότητα της Πρόπαν.
The Propan plate typically roofed the large houses, the principal churches and the monasteries. Smaller buildings and chapels used schist from local pits — which never matched Propan’s quality.
Λίγο νοτιότερα, στο Νεοχώρι και στη Συκή, εξάγεται πλάκα λίγο σκληρότερη από εκείνη της Πρόπαν· όμως η φήμη της προπαντιώτικης παρέμεινε ασυναγώνιστη.
A little further south, at Neochori and Syki, a slightly harder plate is quarried; yet the fame of the Propan stone remained unrivalled.
Φυσικές, λεπτές στρώσεις σχιστολίθου ξεφυλλίζονται σαν σελίδες βιβλίου.Thin natural layers of schist peel apart like the pages of a book.
«Επικερδέστερον όμως εισόδημα έχουν την πλάκαν, με την οποία στεγάζουν τας οικίας όλοι οι κάτοικοι… και την μετακομίζουν με τα πλοία των εις τον Άγιον Όρος.» “Their most profitable income is the plate, with which all the inhabitants roof their houses… carrying it by their ships to Mount Athos.” Γρηγόριος Κωνσταντάς, 1838
Μέτωπο σχιστολίθου· η σφύρα δίνει την κλίμακα των οριζόντιων στρώσεων.A schist face; the hammer gives the scale of the horizontal bedding.
Τα νταμάριαThe quarries
Τα λατομεία της γνωστής πλάκας βρίσκονται βόρεια του χωριού. Τα μεγαλύτερα, τα «Λατομεία της Χορεύτρας», απλώνονται στις κατάφυτες πλαγιές νότια–νοτιοανατολικά, στην ομώνυμη μακρόστενη ράχη ύψους 562 μέτρων, ανάμεσα στην Πρόπαν και το Νεοχώρι.
The quarries of the famed plate lie north of the village. The largest, the “Choreftra quarries”, spread across the lush slopes to the south–southeast, on the long ridge of the same name, 562 m high, between Propan and Neochori.
Στα νταμάρια θαυμάζει κανείς την τέχνη του λατόμου: με λίγες σφυριές πάνω σε σφήνες, τοποθετημένες σε καίρια σημεία, χωρίζει μια μεγάλη πλάκα σε δύο ακριβώς όμοιες φέτες.
At the pits one admires the quarryman’s craft: with a few blows on wedges set at key points, he splits a great slab into two perfectly matched sheets.
Το ταξίδι της πέτραςThe stone’s journey
Άριστα στοιβαγμένες στις παλέτες τους, οι πλάκες κατέβαιναν με μουλάρια στον όρμο. Εκεί, στο τελωνείο του Καλαμακίου, φορτώνονταν στα καΐκια για το Άγιο Όρος — και με τα ζώα ταξίδευαν σε όλη τη Θεσσαλία και τη Ζαγορά.
Neatly stacked on their pallets, the plates were brought down by mule to the cove. There, at the Kalamaki customs house, they were loaded onto caïques for Mount Athos — and by pack animal they travelled across Thessaly and Zagora.
Σύμφωνα με μελέτη αποκατάστασης, η αλλοιωμένη επιφάνεια του λατομείου δεν μπορεί να αποκατασταθεί αυτούσια· προτείνονται τεχνητές φυτεύσεις με δασικά είδη εναρμονισμένα με τη γύρω φυτοκοινωνία.
According to a rehabilitation study, the altered quarry surface cannot be restored as it was; planting with forest species in harmony with the surrounding flora is proposed.
Το ερειπωμένο τελωνείο στον όρμο — το τελευταίο σκαλί πριν τη θάλασσα.The ruined customs house on the cove — the last step before the sea.
ΣυνέχειαNext